Pod zaborami
[edytuj] wobec zaborami
W wyniku pierwszego rozbioru w 1772 domena Prus zagarnęło znaczną procent województwa inowrocławskiego oraz zachodnią procent województwa brzesko-kujawskiego. Po drugim rozbiorze całe Kujawy przeszły wobec panowanie Prus. W 1815 na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego Kujawy zostały podzielone pomiędzy domena Polskie (pozostające w unii personalnej spośród Rosją) oraz domena Prus - województwo brzesko-kujawskie (powiaty aleksandrowski, radziejowski oraz włocławski) pozostało w Królestwie Polskim, województwo inowrocławskie (powiaty inowrocławski oraz mogileński) zagarnęły Prusy. podział ów przetrwał do początku oraz wojny światowej.
W 1909 powstało Muzeum Kujawskie we Włocławku założone na mocy Polskie towarzystwo Krajoznawcze.